• De Theodericusklok behoort tot de oudste in ons land. De oudst gedateerde is uit 1284 (kerk Schillaard).

    Dick van der Veen

Klok luidt 750 jaar over Epe

EPE De Theodericusklok in de Grote Kerk luidt om en nabij 750 jaar over Epe. Uitgebreid onderzoek door Jan van Zellem (1928) toont aan dat de klok niet uit begin zestiende eeuw stamt, zoals op grond van verkeerde interpretatie van randschriften werd aangenomen, maar uit de tweede helft van de dertiende eeuw.

Dick van der Veen

Niets minder dan een historische sensatie om met Johan Huizinga te spreken. Van Zellem is kenner bij uitstek van de Grote of Sint Maartenskerk. Hij schreef eerder Dit huis van hout en steen. Bouwhistorie en interieurgeschiedenis (2010) en Kerkbouw in de Middeleeuwen, toegepast op deze kerk. De Theodericusklok is één van de geheimen van de kerk die hem uitdaagden. ,,De enige van de vier klokken die de Tweede Wereldoorlog overleefde, heeft een randschrift met twee namen. De eerste zoals de klok nu in de volksmond wordt geduid; de tweede hield men op Pergor (ik ben opnieuw gegoten), waaruit afgeleid dat deze in 1501 uit een andere werd gegoten."

ZOEKTOCHT Van Zellem stortte zich in zijn zoektocht naar de ware datering onder meer op de vorm van de klok. Daaruit bleek dat de klok een tussenvorm is tussen het punthoed- of suikerbroodmodel (in de 12e eeuw ontstaan) en het Gotisch profiel (ontstond rond 1200 en loste in de 13e eeuw alle oudere vormen in grote mate af). Van Zellem: ,,Nog onvoldoende om te dateren. De vorm van de letters vlak boven de slagrand loste een tweede deel van de puzzel op. ,,In zijn boek gaat hij er gedetailleerd op in. Letters werden verkeerd gelezen en uiteindelijk kwam men op grond van studie over de gewijzigde betekenis ervan op de naam Bertradis en de ontdekking van de gietdatum tussen 1225 en 1300.

Theodericus en Bertradis als schenkers, want geen heiligennamen en geen namen van gieters. Het blijkt het echtpaar Theodericus van Keppel en Bertradis van Meurs. Historicus Evert de Jonge leidde naar de verbinding met Epe. In het Sweerts de Landaspark stond twee eeuwen geleden kasteel de Quickborn.

HERTOG Johanna van Keppel werd er door de hertog van Gelre mee beleend. Een nazaat stichtte rond 1500 de Groote- of Sint Catharina-vicarie in Epe. Door vererving nog steeds aan de vicarie verbonden. Eerst opbrengsten van goederen en inkomsten voor het lezen van missen; na de Reformatie kwamen de opbrengsten van de goederen ten goede aan studiebeurzen. Uiteindelijk vormde zich een stichting die de opbrengsten van haar vermogen voor een derde deel bestemt voor de pastoralia van de Hervormde Gemeente als onderdeel van het predikantentractement. Dat gebeurt tot op de huidige dag. Van Zellem doopte het boek over de klok tot De oudste stem van het dorp. Prachtig vorm gegeven met een schat aan unieke gegevens.

GESIGNEERD Verkrijgbaar aan de Dellendwarsweg 5 in Epe, telefonisch (0578)-613769 of per e-mail janvanzellem@hetnet.nl De vrij toegankelijke presentatie is 23 maart in de Grote Kerk waar gesigneerde boeken kunnen worden aangeschaft.