• Dick van der Veen

Unieke verhalen over moedige verzetsmensen uit Epe

EPE De stichting Het Doorgeefluik brengt woensdag 15 oktober het derde boek uit in een serie over de Tweede Wereldoorlog in de gemeenten Epe en Heerde. Dit keer komen inwoners uit Epe aan het woord die als tiener de Duitse overheersing meemaakten. Daarnaast verhalen die konden worden samengesteld naar aanleiding van dagboeken en andersoortige bronnen. Veel ervan zijn niet eerder verschenen of diepgaand onderzocht.

Dick van der Veen

Voor het werk van Herman en Johanna van Essen is een grote plaats ingeruimd. Ze hielden 54 joden, verzetsmensen en onderduikers voor de vijand verborgen met groot gevaar voor eigen leven. Mannes, de oudste zoon, kijkt terug op deze periode. Willie van Essen uit Emst droeg op jonge leeftijd grote verantwoordelijkheid. Ze hielp in Schaveren bij het verbergen van gezochte Nederlanders, liep grote risico's bij het in veiligheid brengen van joden. Met één van hen en zijn vader was ze op het verkeerde moment op de verkeerde plaats.

In Putten werd het drietal opgepakt en in een kerk samengedreven. Willie en de vader overleefden de Puttense razzia; de zoon kwam om in een concentratiekamp. De gehele oorlogsperiode door maakte Elisabeth van Lohuisen-van Wielink aantekeningen. Het Doorgeefgluik analyseerde de dagboeken bij het NIOD.

De aanslag op Rauter heeft affiniteit met de familie Kloezeman uit Emst. Gerrit Kloezeman bezocht het graf van Carel Pruis die bij zijn ouders ondergedoken was.

NOODLOTTING Weinigen weten van het dramatisch ongeval kort na de bevrijding dat de zoon van de directeur van Beekzicht hete leven kostte. In het Wapen van Epe, waar de Binnenlandse Strijdkrachten kantoor hielden, schoot een Epenaar per ongeluk door een deur en trof zijn beste vriend die een dag later overleed in het Juliana ziekenhuis. Die vrouwen van 94 jaar, die in Emst bij elkaar in de klas zaten, vertellen hun ervaringen. Een van haar was huishoudster bij verzetsheld Bas van Pelt en maakte de brute arrestaties mee.

Gemeentebode Jan Vosselman Bosch smokkelde zijn aantekeningen, geschreven op wc-papier, uit gevangenissen Arnhem en Amersfoort. Zoon Henk, nu zelf een tachtiger, geeft toe dat hem een deel van zijn jeugd ontnomen is. Als gevolg van verraad werden acht volwassen joden en een kind verraden. Dankzij dr. Fons Baede kunnen we het geheim van deze arrestatie ontrafelen. Bernard Geradts is één van de twee Epenaren die het concentratiekamp Neuengamme overleefden. Zijn zeer bijzondere relaas. Moszek Horn komt er ook weg, maar verongelukt op 3 mei 1945 in de Lübeckerbocht als het passagiersschip Cap Arcona, waarop gevangenen zijn samengedreven, op raadselachtige wijze door geallieerden wordt gebombardeerd.

Epenaren in de Tweede Wereldoorlog is tot 18 oktober in voorverkoop verkrijgbaar via de site www.hetdoorgeefluik.org/boekenEpe of door storting van 21,50 euro op rekening NL24RABO0180737589. Daarna is het verkrijgbaar bij de boekhandel in de gemeenten Epe en Heerde voor 24,50 euro.